ibhena_yephepha

Iindaba

Ukuthintela i-Arteriosclerosis: Utshintsho kwindlela yokuphila ukuze ube nentliziyo ephilileyo

Ubusazi na ukuba ukwenza utshintsho olulula kwindlela yokuphila kunokuba nefuthe elikhulu ekuthinteleni i-arteriosclerosis kunye nokugcina intliziyo isempilweni? I-Arteriosclerosis, eyaziwa ngokuba kukuqina kwemithambo yegazi, yenzeka xa i-plaque iqokelelana kwiindonga zemithambo yegazi, ithintela ukuhamba kwegazi ukuya kwizitho ezibalulekileyo zomzimba. Nangona kunjalo, ngokuthatha ukutya okunesondlo, ukuhlala usebenza ngokomzimba, ukulawula uxinzelelo lwegazi kunye ne-cholesterol, ukuyeka ukutshaya, ukunciphisa ukusetyenziswa kotywala, ukulawula uxinzelelo, kunye nokubeka phambili ukulala, unokunciphisa umngcipheko we-arteriosclerosis kwaye ukhuthaze impilo yentliziyo.

Yintoni i-Arteriosclerosis

I-Arteriosclerosis sisifo sentliziyo esenzeka xa imithambo yegazi, imithambo yegazi ethwala igazi elineoksijini esuka entliziyweni iye emzimbeni wonke, iqina kwaye iqine. Ibonakala ngokuqina nokuqina kweendonga zemithambo yegazi, nto leyo ekhokelela ekunciphiseni ukuhamba kwegazi kunye neengxaki ezinokubakho.

I-Arteriosclerosis ligama elibanzi eliquka iintlobo ezintathu eziphambili: i-atherosclerosis, i-Munchberg arteriosclerosis, kunye ne-arteriosclerosis. I-atherosclerosis yeyona ndlela ixhaphakileyo kwaye idla ngokusetyenziswa ngokutshintshana ne-arteriosclerosis.

I-Arteriosclerosis kukuqina kwemithambo yegazi echaphazela imithambo emincinci kunye ne-arterioles. Idla ngokunxulunyaniswa noxinzelelo lwegazi oluphezulu kwaye idla ngokuhamba nezinye iimeko zempilo, ezifana nesifo seswekile kunye nesifo sezintso. I-Arteriosclerosis inokukhokelela ekonakaleni kwamalungu omzimba kuba ukuhamba kwegazi okuphantsi kuncitshisa izicubu ioksijini kunye nezondlo.

Ukuchonga i-arteriosclerosis kudla ngokubandakanya ukuhlanganiswa kovavanyo lwembali yezonyango, uvavanyo lomzimba, kunye novavanyo lokuxilongwa. Ingcali yezonyango inokuyalela uvavanyo lwegazi ukuze kuvavanywe amanqanaba e-cholesterol, icele uvavanyo lwemifanekiso olufana ne-ultrasound okanye i-angiography, okanye icebise i-coronary angiogram ukuze kuvavanywe ngokuchanekileyo ubungakanani bokuvaleka kwemithambo yegazi.

Unyango lwe-arteriosclerosis lujolise ekulawuleni iimpawu, ukunciphisa ukuqhubela phambili kwesi sifo, kunye nokunciphisa umngcipheko weengxaki. Utshintsho kwindlela yokuphila ludla ngokucetyiswa, kuquka ukutya ukutya okunempilo kwentliziyo, ukwenza umthambo rhoqo, ukuyeka ukutshaya, ukulawula uxinzelelo lwegazi kunye namanqanaba e-cholesterol, kunye nokulawula isifo seswekile ngokufanelekileyo.

I-Arteriosclerosis vs. I-Atherosclerosis: Yintoni umahluko?

I-Arteriosclerosis

I-Arteriosclerosis sisifo semithambo yegazi esibhekisa ekuqineni nasekuqineni kweendonga zemithambo yegazi. Le meko idla ngokunxulunyaniswa nokwaluphala kwaye ibangelwa kukuguguleka okuqhelekileyo kwemithambo yegazi ngokuhamba kwexesha. Nangona kunjalo, izinto ezithile ezifana noxinzelelo lwegazi oluphezulu, ukutshaya, ukutyeba kakhulu, kunye nesifo seswekile zinokukhawulezisa ukuqhubela phambili kwe-arteriosclerosis.

I-Arteriosclerosis kukuqina kodonga lwemithambo yegazi okubangelwa kukuqokelelana kwe-collagen kunye nezinye iifayibha, nto leyo ebangela ukulahleka kokuqina. Ngenxa yoko, imithambo yegazi ilahlekelwa ngamandla ayo okukhula nokuncipha, nto leyo ephazamisa ukuhamba kwegazi kwizitho ezingqongileyo. I-Arteriosclerosis ichaphazela yonke inkqubo yemithambo yegazi, kuquka imithambo yegazi yentliziyo, ingqondo, izintso kunye nemilenze.

I-Arteriosclerosis vs. I-Atherosclerosis: Yintoni umahluko?

I-atherosclerosis

Kwelinye icala, i-atherosclerosis luhlobo lokuqina kwemithambo yegazi. Ibonakaliswa kukwakheka kweplaque ngaphakathi kweendonga zemithambo yegazi. Iplaque yenziwe yi-cholesterol, izinto ezinamafutha, i-calcium kunye nokungcola kweeseli. Ekuhambeni kwexesha, le plaque inokuqina, inciphise imithambo yegazi kwaye inciphise ukuhamba kwegazi ukuya kwizitho ezibalulekileyo zomzimba.

I-atherosclerosis idla ngokuvela kwiindawo ezithile ngaphakathi kwenkqubo yemithambo yegazi, ezibizwa ngokuba zii-plaque okanye i-atherosclerosis. Ezi plaque zinokuqhekeka okanye zivuvuke, zibangele ukuba kubekho amahlwili egazi avala ngokupheleleyo umthambo ochaphazelekayo. Ukuba oku kwenzeka kwimithambo yegazi yentliziyo, kunokukhokelela ekuhlaselweni yintliziyo. Kwimithambo yegazi yengqondo, kunokubangela istroke.

Izinto ezibangela i-atherosclerosis ziquka indlela yokuphila yokuhlala phantsi, ukutya okungafanelekanga, ukutshaya, i-cholesterol ephezulu, uxinzelelo lwegazi oluphezulu kunye nesifo seswekile. Ukujongana nokulawula ezi zinto zibangela i-atherosclerosis kubalulekile ekuthinteleni okanye ekulawuleni ngempumelelo i-atherosclerosis.

Iimpawu ze-Arteriosclerosis

I-arteriosclerosis ayidli ngokubangeli zimpawu de kubekho iingxaki. Iimpawu ziyahluka ngokuxhomekeke kwingxaki kwaye zinokubandakanya:

● Ukudinwa nobuthathaka

● Intlungu yesifuba

● Ukuphefumla nzima

● ukungaziva nobuthathaka bamalungu omzimba

● Intetho engacacanga okanye ubunzima bokuthetha

● Intlungu xa uhamba

Izizathu ze-Arteriosclerosis

Izizathu ze-Arteriosclerosis

● Esinye sezizathu eziphambili ze-arteriosclerosis kukuqokelelwa kwe-plaque kwimithambo yegazi. I-plaque yenziwe yi-cholesterol, amafutha, i-calcium kunye nezinye izinto eziqokelelana kulwelo lwemithambo yegazi yakho ngokuhamba kwexesha. Oku kuqokelelana kunciphisa imithambo yegazi, kuthintele ukuhamba kwegazi kunye neoksijini kwizitho zomzimba kunye nezicubu. Ekugqibeleni, kunokukhokelela ekuvalekeni ngokupheleleyo kwemithambo yegazi, okukhokelela kwiingxaki ezinkulu zempilo.

● Amanqanaba aphezulu e-cholesterol egazini adlala indima ebalulekileyo ekuphuhlisweni kwe-arteriosclerosis. Xa kukho i-cholesterol eninzi kakhulu, inokusala eludongeni lwemithambo yegazi, nto leyo ebangela ukwakheka kwe-plaque. Le cholesterol igqithisileyo idla ngokuvela ekutyeni okutyebileyo kumafutha agcweleyo kunye namafutha e-trans, afumaneka rhoqo ekutyeni okucutshungulwayo, ukutya okuqhotsiweyo, kunye nenyama enamafutha.

● Esinye isizathu esibalulekileyo se-arteriosclerosis luxinzelelo lwegazi oluphezulu. Xa uxinzelelo lwegazi luhlala luphezulu, lubeka uxinzelelo olongezelelweyo kwimithambo yegazi, luwenze buthathaka udonga lwayo kwaye luyenze ibe sengozini enkulu yokonakala. Uxinzelelo olongezelelweyo lunokubangela ukuba kuvele i-plaque erhabaxa eludongeni lwemithambo yegazi, nto leyo enika indawo efanelekileyo yokuba i-plaque yakheke.

● Ukutshaya yinto eyaziwayo ebangela i-arteriosclerosis. Umsi wecuba uneekhemikhali eziyingozi ezingonakalisa ngokuthe ngqo imithambo yegazi kwaye zikhuthaze ukwakheka kwe-plaque. Ukutshaya kukwanciphisa inani elipheleleyo leoksijini egazini, okwenza kube nzima ukuba imithambo yegazi isebenze kakuhle kwaye ibangele ukuba yonakale ngokuhamba kwexesha.

 Ukungazilolongi komzimba yenye yezizathu eziphambili ze-arteriosclerosis. Ukuzilolonga rhoqo kunceda ukugcina udonga lwemithambo luguquguquka kwaye lusempilweni, kuphucula ukuhamba kwegazi kwaye kunciphisa umngcipheko wokuzaliswa kwe-plaque. Kwelinye icala, ukuziphatha ngokungahlali phantsi kunokukhokelela ekutyebeni, uxinzelelo lwegazi oluphezulu, kunye namanqanaba aphezulu e-cholesterol, zonke ezi zinto zingumngcipheko we-arteriosclerosis.

● I-genetics kunye nembali yosapho nazo zidlala indima ekuqinisekiseni ukuba umntu usengozini yokufumana i-atherosclerosis. Ukuba ilungu losapho elisondeleyo linembali yesifo sentliziyo, amathuba okuba ne-arteriosclerosis aphezulu. Nangona ii-genes zingenakutshintshwa, ukugcina indlela yokuphila enempilo kunye nokulawula ezinye izinto ezinobungozi kunokunceda ukunciphisa impembelelo ye-genetic predispositions.

● Okokugqibela, izifo ezithile, ezifana nesifo seswekile kunye nokutyeba kakhulu, ziyandisa umngcipheko we-arteriosclerosis. Isifo seswekile sibangela iswekile ephezulu egazini, eyonakalisa udonga lwemithambo yegazi kwaye ikhuthaze ukwakheka kwe-plaque. Ngokufanayo, ukutyeba kakhulu kubeka uxinzelelo olongezelelweyo kwinkqubo yentliziyo kwaye kwandisa amathuba okuba noxinzelelo lwegazi oluphezulu, isifo seswekile kunye ne-cholesterol ephezulu.

 Indlela umthambo kunye nokutya okunokuthintela ngayo i-Arteriosclerosis

Ukutya Okunempilo Nokulinganiselayo

Ukutya okunempilo kwentliziyo kubalulekile ekuthinteleni ukuqina kwemithambo yegazi. Ukufaka iziqhamo ezininzi, imifuno, iinkozo ezipheleleyo, iiproteni ezingenamafutha amaninzi kunye namafutha anempilo ekutyeni kwethu kunokuphucula kakhulu impilo yethu yentliziyo.

●Ukutya okutyebileyo kwifayibha okufana neenkozo ezipheleleyo (ingakumbi iinkozo ezingenagluten ezifana ne-oatmeal, i-quinoa, i-buckwheat), iziqhamo, imifuno, kunye neembotyi (ezifana neembotyi zezintso, iilentils, iitships, ii-peas ezimnyama), zilungile. Iluncedo kakhulu kubantu abane-arteriosclerosis okanye abasengozini ye-arteriosclerosis. Ifayibha inceda ekunciphiseni amanqanaba e-cholesterol, ilawule iswekile egazini, kwaye igcine ubunzima obusempilweni. Ikwakhuthaza iimvakalelo zokugcwala kwaye inciphise umngcipheko wokutya kakhulu, okunokukhokelela ekutyebeni kakhulu, enye into ebangela isifo sentliziyo.

● Kubalulekile ukufaka iintlobo ngeentlobo zeziqhamo nemifuno ekutyeni kwethu kuba zizityebi kwii-antioxidants. Ii-antioxidants zinceda ekunciphiseni ukudumba kunye noxinzelelo lwe-oxidative emzimbeni, zinto ezo zibalulekileyo ekuphuhlisweni kwe-arteriosclerosis. Iibheringi, imifuno eluhlaza, iziqhamo ze-citrus, kunye neetumato zingumthombo obalaseleyo wee-antioxidants kwaye zinokufakwa lula kwizidlo okanye zityiwe njengesidlo esisempilweni.

● Amafutha asempilweni entliziyweni, anjengamafutha angenasawoti kunye namafutha angenasawoti, alungile kwinkqubo yethu yentliziyo. La mafutha afumaneka kwiiavokhado, kwioyile yomnquma, kwiinati, nakwiintlanzi ezinamafutha afana nesalmon okanye i-mackerel. Ukuwafaka ekutyeni kwethu kunokunceda ukunciphisa amanqanaba e-cholesterol embi kunye nokunyusa amanqanaba e-cholesterol elungileyo, ngaloo ndlela kunciphisa umngcipheko wokuqokelelwa kwe-plaque kwimithambo yegazi. 

● Endaweni yoko, kubalulekile ukunciphisa ukutya kwakho amafutha agcweleyo kunye namafutha e-trans, anokunyusa amanqanaba e-cholesterol kwaye abangele ukudumba. Ukutya okunamafutha agcweleyo kubandakanya inyama ebomvu, iimveliso zobisi ezinamafutha apheleleyo kunye nokutya okucutshungulwayo. Amafutha e-trans adla ngokufumaneka ekutyeni okuqhotsiweyo nakwiimpahla ezibhakiweyo zorhwebo. Ukutshintsha la mafutha angenampilo ngezinye iindlela ezinempilo yindlela elula nesebenzayo yokuxhasa impilo yentliziyo kunye nokuthintela ukuqina kwemithambo yegazi.

● Ukulawula ukutya i-sodium kubalulekile kubantu abasengozini ye-arteriosclerosis. Ukutya okune-sodium eninzi kunokunyusa uxinzelelo lwegazi kwaye kubeke uxinzelelo entliziyweni nakwimithambo yegazi. Ukufunda iilebheli zokutya, ukunciphisa ukusetyenziswa kwetyuwa, kunye nokulungisa ukutya ekhaya usebenzisa izithako ezintsha kunokunceda ukunciphisa ukutya i-sodium.

● Kubalulekile ukujonga ubungakanani besabelo kunye nokugcina ubunzima obusempilweni. Ukutya kakhulu kunokukhokelela ekutyebeni kakhulu, nto leyo ebangela umngcipheko omkhulu we-arteriosclerosis. Ngokuziqhelanisa nokulawula isabelo kunye nokumamela imiqondiso yendlala kunye nokugcwala kwemizimba yethu, sinokuqinisekisa ukuba sibonelela imizimba yethu ngamandla afanelekileyo ngelixa sithintela ukutyeba kakhulu.

Ukutya Okunempilo Nokulinganiselayo

indlela yokuphila enempilo

Ulawulo loxinzelelo

Uxinzelelo olungapheliyo lunokubangela uphuhliso kunye nokuqhubela phambili kwe-arteriosclerosis. Ke ngoko, ukubeka phambili iindlela zokulawula uxinzelelo ebomini bakho bemihla ngemihla kubalulekile. Yenza imisebenzi ekunceda uphumle, njengokucamngca, ukuzilolonga ngokuphefumla nzulu, i-yoga, okanye ukwenza into oyithandayo. Ukongeza, ukugcina uthungelwano oluqinileyo lwenkxaso yosapho kunye nabahlobo kunokubonelela ngempilo-ntle yeemvakalelo kwaye kuncede ekunciphiseni uxinzelelo.

Susa imikhwa emibi

Ukuze uhlale uphilile kwaye ulwe nokuqina kwemithambo yegazi, kubalulekile ukuyeka imikhwa engeyiyo eyompilo. Ukutshaya, ukusela utywala kakhulu, kunye nokuphila ubomi bokungahlali phantsi kuyingozi kwimpilo yentliziyo. Yeka ukutshaya, nciphisa utywala obuselayo bube buphakathi, kwaye uzame ukuhlala usebenza imini yonke. 

Ukuhlolwa rhoqo kwempilo

Ukuhlolwa rhoqo kwempilo kudlala indima ebalulekileyo ekugcineni ubomi obusempilweni nokuthintela i-arteriosclerosis. Ukutyelela rhoqo ingcali yezempilo kunokunceda ekufumaneni iimpawu zokuqala zesifo sentliziyo ukuze kubekho ukungenelela kunye nonyango ngexesha elifanelekileyo. Ukujonga uxinzelelo lwegazi, uvavanyo lwe-cholesterol, kunye nezinye iimvavanyo zinokubonelela ngengcaciso ebalulekileyo ngempilo yentliziyo yakho kwaye zikuvumele ukuba uthathe amanyathelo okhuseleko afunekayo.

indlela yokuphila enempilo

Zilolonge rhoqo

Ukuzilolonga rhoqo yenye into ebalulekileyo kwindlela yokuphila enempilo enokunceda abantu abane-arteriosclerosis. Ukuzilolonga kunceda ukuphucula impilo yentliziyo, ukuqinisa izihlunu zentliziyo, nokukhuthaza ukujikeleza kwegazi. Ubuncinane imizuzu eli-150 ngeveki yokuzilolonga nge-aerobic, njengokuhamba, ukudada, ukukhwela ibhayisekile okanye ukubaleka, kuluncedo kakhulu ekulawuleni i-arteriosclerosis. Ukongeza, ukufaka uqeqesho lwamandla kumthambo wakho wemihla ngemihla kunokunceda ukwakha ubunzima bezihlunu, ukuphucula imetabolism, kunye nokuxhasa impilo yentliziyo iyonke.

Cinga ngezongezo

I-Magnesium sisondlo esibalulekileyo kunye neminerali ebalulekileyo emzimbeni womntu, ebandakanyeka kwiinkqubo ezininzi ze-physiological. I-Magnesium inceda ekuphumzeni izihlunu ezithambileyo ngaphakathi kweendonga zemithambo yegazi kunye nokulinganisela amanqanaba eminerali. Idlala indima ebalulekileyo ekugcineni impilo yentliziyo, ngokuyintloko ngokulawula uxinzelelo lwegazi kunye nokuxhasa imithambo yegazi esempilweni.

Eminye imithombo emihle ye-magnesium ibandakanya imifuno eluhlaza enamagqabi amnyama (njengespinatshi kunye nekale), amandongomane kunye nembewu (njengee-almond kunye nembewu yethanga), iinkozo ezipheleleyo, iimbotyi, kunye nentlanzi. Ukongeza, izongezo ze-magnesium ziyafumaneka kwabo banengxaki yokuhlangabezana neemfuno zabo zemihla ngemihla ngokutya kuphela. I-magnesium iza ngeendlela ezininzi, ngoko ke ungakhetha uhlobo olulungele wena. Ngokwesiqhelo, i-magnesium ingathathwa ngomlomo njengesongezelelo. I-Magnesium malate, I-Magnesium TauratekwayeI-Magnesium L-ThreonateZifunxwa lula ngumzimba kunezinye iintlobo ezifana ne-magnesium oxide kunye ne-magnesium sulfate.

I-Turmeric inesithako esisebenzayo esibizwa ngokuba yi-curcumin, kwaye izifundo zithi i-turmeric inamandla okulwa noxinzelelo lwegazi (ukuthintela ukuqhekeka kwegazi) kunye namandla okulwa noxinzelelo lwegazi (ukunciphisa igazi). 

Ngaphezu koko,I-OEAUkukwazi ukulawula ukutya kunye ne-lipid metabolism kunokubonelela ngeengenelo ezongezelelweyo kwizigulane ezityebileyo, nto leyo ebangela umngcipheko omkhulu we-atherosclerosis. Ngokukhuthaza i-oxidation yamafutha kunye nokunciphisa amanqanaba e-cholesterol, i-OEA inokunceda ekulawuleni ubunzima, ngaloo ndlela ithintele ukwakheka kunye nokuqhubela phambili kwe-atherosclerotic plaque. 

U: Ukutya okunempilo okuthintela i-arteriosclerosis kubonakala njani?
A: Ukutya okunempilo kokuthintela i-arteriosclerosis kubandakanya ukutya iziqhamo ezininzi, imifuno, iinkozo ezipheleleyo, kunye neeproteni ezingenamafutha amaninzi. Kufanele kuthintele amafutha agcweleyo kunye ne-trans, i-cholesterol, i-sodium, kunye neeshukela ezongezelelweyo.

Q: Zeziphi iintlobo zemisebenzi yomzimba enokunceda ekuthinteleni i-arteriosclerosis?
A: Ukuzibandakanya kwimithambo rhoqo ye-aerobic njengokuhamba ngokukhawuleza, ukujoga, ukudada, okanye ukukhwela ibhayisekile kunokunceda ekuthinteleni i-arteriosclerosis. Uqeqesho lokuxhathisa kunye nemithambo yokuguquguquka nazo ziluncedo.

Isikhanyeli: Eli nqaku lenzelwe ulwazi oluqhelekileyo kuphela kwaye akufuneki lithathwe njengengcebiso yezonyango. Olunye ulwazi lweposi yebhlog luvela kwi-Intanethi kwaye alungobungcali. Le webhusayithi inoxanduva lokuhlela, ukufomatha kunye nokuhlela amanqaku kuphela. Injongo yokudlulisa ulwazi oluthe kratya ayithethi ukuba uyavumelana nezimvo zayo okanye uqinisekisa ubunyani bomxholo wayo. Soloko uqhagamshelana neengcali zezempilo ngaphambi kokusebenzisa naziphi na izongezo okanye ukwenza utshintsho kwindlela yakho yokhathalelo lwempilo.


Ixesha lokuthumela: Oktobha-11-2023